Jak Dyrektywa EED 2023 wpłynie na Twój biznes? Nowe regulacje od 2025 roku.
Estimated reading time: 13 minut
Efektywność Energetyczna w Dyrektywie EED, 2023/1791
Dyrektywa EED 2023/1791 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 września 2023 roku aktualizuje przepisy dotyczące efektywności energetycznej w Unii Europejskiej. Wprowadza nowe cele i zobowiązania dla państw członkowskich na lata 2021-2030 i później. Jej głównym celem jest wspieranie osiągnięcia celów klimatycznych i energetycznych UE na 2030 rok oraz długoterminowego celu neutralności klimatycznej do 2050 roku poprzez zwiększenie efektywności energetycznej i zmniejszenie zużycia energii.
Kontekst i Cele
Efektywność energetyczna jest kluczowym elementem polityki energetycznej i klimatycznej Unii Europejskiej. Poprawa efektywności energetycznej ma na celu zmniejszenie zużycia energii, co prowadzi do obniżenia emisji gazów cieplarnianych, poprawy bezpieczeństwa energetycznego oraz zmniejszenia kosztów energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Dyrektywa EED 2023/1791 stanowi kontynuację wcześniejszych działań UE w tej dziedzinie, szczególnie Dyrektywy 2012/27/UE.
Główne Postanowienia Dyrektywy EED
- Oszczędności Energetyczne
- Skumulowane Oszczędności Energii Końcowej: Państwa członkowskie muszą osiągnąć skumulowane oszczędności końcowego zużycia energii w wysokości co najmniej 11,7% do 2030 roku w porównaniu do scenariusza bazowego. Oszczędności te muszą być osiągnięte w latach 2021-2030, przy rocznym wskaźniku oszczędności wynoszącym 1,5% od 2024 roku do 2030 roku.
- Oszczędności Energii Pierwotnej: Dla energii pierwotnej stosuje się współczynnik przeliczeniowy 1,9, co oznacza, że każda oszczędność energii elektrycznej przekłada się na 1,9 razy większą oszczędność energii pierwotnej.
- Systemy Obowiązkowego Zarządzania Efektywnością Energetyczną (EMOS)
- Państwa członkowskie muszą wprowadzić systemy zarządzania efektywnością energetyczną w przemyśle, usługach i gospodarstwach domowych. Systemy te mają na celu monitorowanie, kontrolę i optymalizację zużycia energii.
- EMOS powinny obejmować audyty energetyczne, programy wsparcia finansowego oraz kampanie informacyjne.
- Środki Polityki Efektywności Energetycznej
- Państwa członkowskie muszą stosować sektorowe środki polityki, takie jak regulacje, programy wsparcia finansowego. Dodatkowo prowadzić kampanie informacyjne, mające na celu poprawę efektywności energetycznej. Te środki muszą prowadzić do weryfikowalnych, wymiernych lub możliwych do oszacowania oszczędności energii.
- Nadzwyczajne Przepisy i Środki Związane z Kryzysami
- Oszczędności wynikające z nadzwyczajnych przepisów i środków w ramach art. 122 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej mogą być zaliczane do ogólnych celów efektywności energetycznej, pod warunkiem że są weryfikowalne i wymierne.
- Przyspieszenie Dekarbonizacji
- Dyrektywa EED wspiera dekarbonizację sektorów o wysokim zużyciu energii poprzez promowanie bardziej efektywnych technologii i procesów produkcyjnych, co ma na celu zmniejszenie emisji CO2. Dekarbonizacja jest integralną częścią strategii UE na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Terminy i Raportowanie
- Do 30 listopada 2023 roku
- Państwa członkowskie muszą przedstawić swoje zaktualizowane zintegrowane krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu.
- Do 1 lutego 2024 roku
- Państwa członkowskie muszą zgłosić swoje zaktualizowane wkłady krajowe, zgodnie z wymogami określonymi w dyrektywie EED.
- Do 31 grudnia każdego roku
- Państwa członkowskie muszą przedstawić Komisji Europejskiej raport na temat osiągniętych oszczędności energii oraz wprowadzonych środków efektywności energetycznej. Raporty te powinny zawierać opis zastosowanych środków polityki oraz metody obliczania ich wpływu na oszczędności energii.
- Monitorowanie i Sprawozdawczość
- Państwa członkowskie muszą wdrożyć przejrzyste metody obliczania oszczędności energii oraz regularnie raportować postępy w realizacji celów efektywności energetycznej. Transparentność w raportowaniu oraz publiczny dostęp do danych dotyczących efektywności energetycznej są kluczowe dla oceny skuteczności działań i podejmowania dalszych decyzji politycznych.
Społeczne Aspekty Efektywności Energetycznej
- Ubóstwo Energetyczne
- Dyrektywa EED nakłada na państwa członkowskie obowiązek uwzględnienia celów społecznych w politykach energetycznych. Ważnym aspektem jest łagodzenie ubóstwa energetycznego i ochrony odbiorców wrażliwych. Osoby i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej powinny mieć dostęp do programów wsparcia. Mają one pomóc w zmniejszeniu kosztów energii i poprawieniu efektywność energetyczną ich domów.
- Zwiększenie Świadomości Społecznej
- Kampanie informacyjne i edukacyjne mają na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat korzyści wynikających z efektywności energetycznej. Informowanie społeczeństwa o możliwościach oszczędzania energii oraz dostępnych programach wsparcia jest kluczowe dla osiągnięcia celów dyrektywy.
Inwestycje i Finansowanie
- Fundusze Unijne na Wsparcie Efektywności Energetycznej
- Państwa członkowskie mogą korzystać z funduszy unijnych, takich jak Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Modernizacyjny, aby finansować inicjatywy mające na celu poprawę efektywności energetycznej.
- Inwestycje publiczne i prywatne w środki poprawy efektywności energetycznej są kluczowe dla osiągnięcia celów dyrektywy. Finansowanie może obejmować programy wsparcia dla gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i sektora publicznego.
- Zachęty Finansowe i Programy Wsparcia
- Państwa członkowskie powinny wdrożyć zachęty finansowe, takie jak ulgi podatkowe, dotacje i preferencyjne kredyty, aby promować inwestycje w efektywność energetyczną. Programy wsparcia mogą obejmować modernizację budynków, instalację energooszczędnych urządzeń oraz wdrażanie technologii odnawialnych źródeł energii.
Dekarbonizacja i Technologie
- Promowanie Nowoczesnych Technologii
- Dyrektywa EED wspiera wdrażanie nowoczesnych technologii i systemów automatyki budynkowej, które pomagają redukować nieefektywne zużycie energii i optymalizować jej wykorzystanie. Nowoczesne technologie, takie jak inteligentne liczniki, systemy zarządzania energią oraz rozwiązania z zakresu IoT (Internet of Things), mogą znacząco przyczynić się do zwiększenia efektywności energetycznej.
- Wspieranie Badań i Innowacji
- Inwestycje w badania i rozwój nowych technologii energetycznych są kluczowe dla długoterminowej poprawy efektywności energetycznej. Dyrektywa zachęca państwa członkowskie do wspierania innowacji oraz współpracy międzysektorowej, aby rozwijać i wdrażać nowe rozwiązania energetyczne.
Szczegółowe Cele i Zobowiązania na 2030 Rok
Dyrektywa EED 2023/1791 precyzyjnie określa cele oszczędności energetycznych, które państwa członkowskie muszą osiągnąć do 2030 roku. Obejmuje to skumulowane oszczędności końcowego zużycia energii wynoszące co najmniej 11,7% w porównaniu do scenariusza bazowego. Zastosowanie rocznego wskaźnika oszczędności wynoszącego 1,5% od 2024 roku do 2030 roku ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tych celów. Państwa członkowskie muszą również zapewnić, że oszczędności energii pierwotnej są osiągane zgodnie z określonymi współczynnikami przeliczeniowymi. Celem jest skutecznie przyczynić się do dekarbonizacji i poprawy efektywności energetycznej w Unii Europejskiej.
Postanowienia Dyrektywy EED 2023/1791: Obowiązki Przedsiębiorców
Dyrektywa EED 2023/1791 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 września 2023 roku w sprawie efektywności energetycznej nakłada na przedsiębiorców szereg obowiązków mających na celu poprawę efektywności energetycznej oraz zmniejszenie zużycia energii. Poniżej przedstawiono kluczowe obowiązki przedsiębiorców wynikające z dyrektywy:
Obowiązki Przedsiębiorców w Zakresie Efektywności Energetycznej
- Systemy Zarządzania Energią (EMS)
- Przedsiębiorcy, zwłaszcza duże przedsiębiorstwa, są zobowiązani do wdrożenia systemów zarządzania energią zgodnie z normą ISO 50001. Systemy te mają na celu monitorowanie, kontrolę i optymalizację zużycia energii.
- Przedsiębiorstwa zużywające więcej niż 85 TJ/rok (czyli 23 611 MWh – sumując wszystkie nośniki energii) będą zobowiązane do posiadania certyfikowanego Systemu Zarządzania Energią ISO 50001
- Regularne audyty energetyczne: Duże przedsiębiorstwa muszą przeprowadzać audyty energetyczne co cztery lata. Audyty te powinny obejmować szczegółową analizę zużycia energii oraz identyfikację obszarów, w których możliwe są oszczędności.
- Audyt Energetyczny przedsiębiorstwa
- Obowiązkowi wykonywania (co 4 lata) audytu energetycznego przedsiębiorstwa, będą obowiązywać wszystkie firmy, których średnie zużycie roczne energii i mediów przekracza 10 TJ/rok (czyli 2,778 MWh, co odpowiada zużyciu energii przez budynek o powierzchni kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych).
- UWAGA: Jeśli budynek posiada system zarządzania energią (np. PKE ENERGY EXPERT) i w jego ramach sporządzono audyt energetyczny, przedsiębiorca zwolniony jest w cyklicznych audytów energetycznych przedsiębiorstwa.
- Środki Polityki Efektywności Energetycznej
- Przedsiębiorcy muszą wdrażać sektorowe środki polityki mające na celu poprawę efektywności energetycznej, takie jak modernizacja infrastruktury, wprowadzanie energooszczędnych technologii oraz promowanie odnawialnych źródeł energii.
- Przedsiębiorstwa muszą stosować technologie, które prowadzą do weryfikowalnych, wymiernych lub możliwych do oszacowania oszczędności energii.
- Oszczędności Energetyczne
- Przedsiębiorstwa muszą dążyć do osiągnięcia określonych celów oszczędności energii. W latach 2024-2030 muszą realizować roczny wskaźnik oszczędności wynoszący 1,5% końcowego zużycia energii.
- Wprowadzenie działań mających na celu oszczędność energii pierwotnej i końcowej, zgodnie z określonymi współczynnikami przeliczeniowymi.
- Inwestycje w Efektywność Energetyczną
- Przedsiębiorcy muszą inwestować w technologie i rozwiązania poprawiające efektywność energetyczną, takie jak modernizacja budynków, instalacja energooszczędnych urządzeń oraz wdrażanie systemów zarządzania energią.
- Zachęty finansowe: Przedsiębiorcy mogą korzystać z ulg podatkowych, dotacji i preferencyjnych kredytów oferowanych przez państwa członkowskie i UE w celu wsparcia inwestycji w efektywność energetyczną.
- Monitorowanie i Raportowanie
- Przedsiębiorstwa muszą wdrożyć systemy monitorowania zużycia energii oraz regularnie raportować postępy w realizacji celów efektywności energetycznej. Dane te są kluczowe dla oceny skuteczności wprowadzonych środków.
- Przedsiębiorstwa są zobowiązane do dostarczania dokładnych danych na temat oszczędności energii oraz innych korzyści wynikających z działań na rzecz efektywności energetycznej.
- Dekarbonizacja
- Przedsiębiorcy, zwłaszcza w sektorach o wysokim zużyciu energii, muszą wprowadzać działania na rzecz dekarbonizacji swoich procesów produkcyjnych i operacyjnych. Obejmuje to inwestycje w technologie redukujące emisje CO2 i promowanie odnawialnych źródeł energii.
- Promowanie innowacji: Przedsiębiorstwa muszą wspierać rozwój nowych technologii oraz promować badania nad efektywnością energetyczną i dekarbonizacją.
- Społeczne Aspekty Efektywności Energetycznej
- Przedsiębiorstwa muszą uwzględniać społeczne aspekty efektywności energetycznej, takie jak łagodzenie ubóstwa energetycznego. Działania na rzecz poprawy efektywności energetycznej powinny być skierowane również do osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej.
- Kampanie informacyjne: Przedsiębiorstwa powinny prowadzić kampanie informacyjne i edukacyjne mające na celu zwiększenie świadomości na temat korzyści wynikających z efektywności energetycznej.
Kluczowe Terminy i Wartości
- Do 30 listopada 2023 roku: Państwa członkowskie muszą przedłożyć swoje zaktualizowane zintegrowane krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu.
- Od 2024 roku do 2030 roku: Realizacja rocznego wskaźnika oszczędności energii wynoszącego 1,5% końcowego zużycia energii.
- Skumulowane oszczędności końcowego zużycia energii: Państwa członkowskie muszą osiągnąć co najmniej 11,7% oszczędności energii w porównaniu do scenariusza bazowego do 2030 roku.
- Współczynnik przeliczeniowy: Dla energii pierwotnej stosuje się współczynnik 1,9.
Podsumowanie
Dyrektywa EED 2023/1791 nakłada na przedsiębiorców szereg obowiązków mających na celu poprawę efektywności energetycznej. Wymaga wdrożenia systemów zarządzania energią, regularnych audytów energetycznych, inwestycji w technologie efektywności energetycznej oraz raportowania postępów. Przedsiębiorstwa muszą realizować roczny wskaźnik oszczędności energii, dążyć do osiągnięcia skumulowanych oszczędności energii końcowej oraz uwzględniać społeczne aspekty efektywności energetycznej.
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Jakie są wymagania dotyczące efektywności energetycznej dla MŚP w porównaniu do dużych przedsiębiorstw?
Dla dużych przedsiębiorstw (zużywających więcej niż 23 611 MWh rocznie, wszystkim mediów razem) dyrektywa nakłada obowiązek wdrożenia systemów zarządzania energią zgodnych z normą ISO 50001 oraz regularnych audytów energetycznych co cztery lata (zużywających więcej niż 2778 MWh rocznie, wszystkich mediów razem). W przypadku MŚP wymagania te są mniej rygorystyczne. MŚP są zachęcane do przeprowadzania audytów energetycznych i wdrażania odpowiednich środków efektywności energetycznej, jednak nie są do tego zobowiązane. Mogą one skorzystać z funduszy i programów wsparcia, aby sfinansować te działania.
Jakie oszczędności kosztów energii mogą osiągnąć przedsiębiorstwa?
Oszczędności kosztów energii mogą się różnić w zależności od sektora i skali działań. Przedsiębiorstwa, które wdrożą zalecane środki efektywności energetycznej, mogą osiągnąć znaczące oszczędności. Przyjmuje się, że przedsiębiorstwa mogą zredukować swoje koszty energii nawet o 20-30%, w zależności od rodzaju i zakresu wdrożonych technologii i działań.
Aby oszacować obszary i możliwości oszczędności energetycznych należy wykonać audyt efektywności energetycznej lub audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
Aby skutecznie określić obszary niezbędnej modernizacji oraz analizować i raportować jej wpływ na efektywność energetyczną, niezbędne jest wdrożenie systemu zarządzania energią, np. PKE Energy Expert
Aby oszacować obszary i możliwości oszczędności energetycznych należy wykonać audyt efektywności energetycznej lub audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
Aby skutecznie określić obszary niezbędnej modernizacji oraz analizować i raportować jej wpływ na efektywność energetyczną, niezbędne jest wdrożenie systemu zarządzania energią, np. PKE Energy Expert
Jakie technologie są promowane w ramach Dyrektywy EED 2023/1791 w celu poprawy efektywności energetycznej?
Dyrektywa promuje szereg nowoczesnych technologii, w tym:
– Systemy zarządzania energią (EMS)
– Inteligentne liczniki energii
– Systemy automatyki budynkowej
– Technologie IoT (Internet of Things)
– Energooszczędne urządzenia i oświetlenie
– Technologie odnawialnych źródeł energii (np. panele słoneczne, pompy ciepła)
– Systemy zarządzania energią (EMS)
– Inteligentne liczniki energii
– Systemy automatyki budynkowej
– Technologie IoT (Internet of Things)
– Energooszczędne urządzenia i oświetlenie
– Technologie odnawialnych źródeł energii (np. panele słoneczne, pompy ciepła)
Jakie są kryteria i metody obliczania oszczędności energii zgodnie z Dyrektywą EED 2023/1791?
Dyrektywa EED 2023/1791 określa, że oszczędności energii muszą być weryfikowalne, wymierne lub możliwe do oszacowania. Wymaga to stosowania standardowych metod pomiaru i weryfikacji, takich jak:
– ISO 50001: Standard zarządzania energią, który definiuje kryteria dla systemów zarządzania energią.
– IPMVP (International Performance Measurement and Verification Protocol): Metodyka oceny oszczędności energii wynikających z wdrożonych środków.
– ISO 50001: Standard zarządzania energią, który definiuje kryteria dla systemów zarządzania energią.
– IPMVP (International Performance Measurement and Verification Protocol): Metodyka oceny oszczędności energii wynikających z wdrożonych środków.
Jakie są cele i zobowiązania przedsiębiorców dotyczące dekarbonizacji zgodnie z Dyrektywą EED 2023/1791?
Cele i zobowiązania obejmują:
– Redukcja emisji CO2: Przedsiębiorstwa muszą inwestować w technologie i procesy, które redukują emisje CO2.
– Promowanie odnawialnych źródeł energii: Zwiększanie udziału OZE w miksie energetycznym przedsiębiorstw.
– Wdrażanie nowoczesnych technologii: Stosowanie technologii efektywności energetycznej i systemów zarządzania energią.
– Redukcja emisji CO2: Przedsiębiorstwa muszą inwestować w technologie i procesy, które redukują emisje CO2.
– Promowanie odnawialnych źródeł energii: Zwiększanie udziału OZE w miksie energetycznym przedsiębiorstw.
– Wdrażanie nowoczesnych technologii: Stosowanie technologii efektywności energetycznej i systemów zarządzania energią.
Jakie kroki muszą podjąć przedsiębiorstwa, aby przyczynić się do dekarbonizacji i zmniejszenia emisji CO2?
– Przeprowadzanie audytów energetycznych: Identyfikowanie możliwości poprawy efektywności energetycznej.
– Wdrażanie systemów zarządzania energią (EMS): Optymalizacja zużycia energii w całym przedsiębiorstwie.
– Inwestowanie w odnawialne źródła energii: Instalacja paneli słonecznych, turbin wiatrowych itp.
– Modernizacja urządzeń i infrastruktury: Wymiana starych, nieefektywnych urządzeń na nowe, energooszczędne modele.
– Wdrażanie systemów zarządzania energią (EMS): Optymalizacja zużycia energii w całym przedsiębiorstwie.
– Inwestowanie w odnawialne źródła energii: Instalacja paneli słonecznych, turbin wiatrowych itp.
– Modernizacja urządzeń i infrastruktury: Wymiana starych, nieefektywnych urządzeń na nowe, energooszczędne modele.
Jakie zmiany i uzupełnienia wprowadza Dyrektywa EED 2023/1791 w stosunku do poprzedniej Dyrektywy 2012/27/UE?
Główne różnice i nowe wymagania:
– Podwyższone cele oszczędności energetycznych: Skumulowane oszczędności końcowego zużycia energii wynoszące co najmniej 11,7% do 2030 roku.
– Wprowadzenie współczynnika przeliczeniowego dla energii pierwotnej: 1,9 dla energii elektrycznej.
– Obowiązek wdrażania systemów zarządzania energią (ISO 50001): Szczególnie dla dużych przedsiębiorstw.
– Nowe wymagania dotyczące raportowania: Państwa członkowskie muszą raportować oszczędności energii do Komisji Europejskiej co roku.
– Podwyższone cele oszczędności energetycznych: Skumulowane oszczędności końcowego zużycia energii wynoszące co najmniej 11,7% do 2030 roku.
– Wprowadzenie współczynnika przeliczeniowego dla energii pierwotnej: 1,9 dla energii elektrycznej.
– Obowiązek wdrażania systemów zarządzania energią (ISO 50001): Szczególnie dla dużych przedsiębiorstw.
– Nowe wymagania dotyczące raportowania: Państwa członkowskie muszą raportować oszczędności energii do Komisji Europejskiej co roku.
Dyrektywa EED, 2023/1791 w sprawie Efektywności energetycznej test oryginalny.
Źródło: EUR-Lex: Access to European law
Oryginalną treść Dyrektywy EED, 2023/1791 można przeczytać w przeglądarce poniżej lub pobrać w formie pliku pdf.
Pozostałe wersje językowe dostępne na stronie EUR-Lex.
Zapraszamy do kontaktu!
